Test z pierwszej pomocy zaczyna się nie od bandażowania rany ani od resuscytacji, lecz od oceny, czy ratownik może bezpiecznie podejść do poszkodowanego, informuje redakcja E-Testy. Przy kolizji lub wypadku zagrożeniem może być ruch pojazdów, ogień, paliwo na jezdni, przewody elektryczne, dym, niestabilny pojazd albo ładunek rozsypany na drodze.
Dopiero po opanowaniu bezpośrednich zagrożeń przechodzi się do kolejnych czynności. W praktyce liczy się prosta sekwencja: zadbaj o siebie, zabezpiecz miejsce, oceń sytuację, uruchom pomoc i dopiero wtedy wykonuj czynności przy poszkodowanym. Aktualne wytyczne European Resuscitation Council z 2025 r. również stawiają ocenę bezpieczeństwa miejsca zdarzenia wśród podstawowych zasad pierwszej pomocy.
Bezpieczeństwo miejsca zdarzenia — co sprawdzić przed podejściem do poszkodowanego
Bezpieczeństwo miejsca zdarzenia oznacza ocenę ryzyka dla ratownika, poszkodowanego i pozostałych osób. Ministerstwo Zdrowia wskazuje wprost, że jeśli miejsce jest niebezpieczne i nie można się odpowiednio zabezpieczyć, nie należy podchodzić do poszkodowanego — trzeba wezwać profesjonalną pomoc.
„Zadbaj o własne bezpieczeństwo, bezpieczeństwo poszkodowanego oraz świadków zdarzenia.”
— Ministerstwo Zdrowia
Przed wejściem na miejsce zdarzenia rozejrzyj się i odpowiedz sobie na kilka pytań:
- czy nadjeżdżające pojazdy widzą miejsce wypadku;
- czy samochód nie stoi w miejscu, w którym może zostać ponownie uderzony;
- czy nie ma ognia, intensywnego dymu lub wycieku paliwa;
- czy w pobliżu nie znajdują się zerwane przewody elektryczne;
- czy przewożony ładunek nie stwarza dodatkowego zagrożenia;
- czy można bezpiecznie dotrzeć do poszkodowanego i później się wycofać.
Ratownik nie powinien tworzyć kolejnego poszkodowanego.
To jedna z najważniejszych zasad zarówno w realnym zdarzeniu, jak i w pytaniach egzaminacyjnych.
Pełny zestaw zagadnień można później przećwiczyć w teście z pierwszej pomocy — pytania i odpowiedzi.
Wypadek drogowy: jak prawidłowo zabezpieczyć miejsce
W przypadku wypadku drogowego samo zatrzymanie samochodu nie wystarcza. Trzeba ostrzec innych kierowców i ograniczyć ryzyko kolejnego zderzenia. Policja przypomina, że sposób oznakowania awaryjnego postoju zależy od rodzaju drogi.
„Na początku powinniśmy zabezpieczyć miejsce zdarzenia wystawiając trójkąt ostrzegawczy.”
— Policja, KMP w Ostrołęce
Jeśli możesz zrobić to bezpiecznie, kolejność powinna wyglądać praktycznie:
- Zatrzymaj własny pojazd w miejscu, w którym nie będzie dodatkowym zagrożeniem.
- Włącz światła awaryjne.
- Przed wyjściem z samochodu załóż kamizelkę odblaskową, jeśli ją masz.
- Oceń ruch na drodze i możliwość bezpiecznego podejścia.
- Oznacz miejsce trójkątem ostrzegawczym.
- Sprawdź liczbę pojazdów i poszkodowanych.
- Wezwij odpowiednie służby.
- Jeśli dostęp do poszkodowanego jest bezpieczny, rozpocznij dalszą ocenę jego stanu.
Zgodnie z art. 50 Prawa o ruchu drogowym zasady ustawienia trójkąta są następujące:
| Miejsce | Jak oznaczyć postój |
|---|---|
| Autostrada lub droga ekspresowa | światła awaryjne oraz trójkąt 100 m za pojazdem |
| Droga poza obszarem zabudowanym | trójkąt 30–50 m za pojazdem oraz światła awaryjne |
| Obszar zabudowany | trójkąt bezpośrednio za pojazdem albo na nim, na wysokości nie większej niż 1 m, oraz światła awaryjne |
Na autostradzie lub drodze ekspresowej nie należy bez potrzeby pozostawać na jezdni ani krążyć wokół samochodu. Jeśli sytuacja pozwala, osoby niezajmujące się ratowaniem powinny znaleźć się poza jezdnią, najlepiej za barierą ochronną. Policja zaleca również założenie kamizelki jeszcze przed opuszczeniem pojazdu.
Więcej o tym, co faktycznie trzeba mieć w aucie, opisuje materiał obowiązkowe wyposażenie samochodu w Polsce.
Numer 112 — kiedy dzwonić i czego nie robić
Numer 112 służy do zgłaszania nagłych sytuacji wymagających natychmiastowej interwencji Policji, Państwowej Straży Pożarnej lub Państwowego Ratownictwa Medycznego. Dotyczy to m.in. wypadków drogowych, utraty przytomności, poważnych obrażeń, silnego krwawienia, pożaru czy porażenia prądem.
W sytuacji stricte medycznej działa również numer 999. Ministerstwo Zdrowia wskazuje zarówno 999, jak i 112 jako numery do zgłaszania stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego.
Oficjalne zasady rozmowy z operatorem opisuje portal Numer alarmowy 112.
Podczas wezwania pomocy nie recytuj przygotowanej formułki kosztem odpowiadania na pytania operatora. Najważniejsze jest przekazanie informacji, dzięki którym służby mogą szybko znaleźć miejsce i dobrać odpowiednią pomoc.
Przygotuj przede wszystkim:
- dokładną lokalizację zdarzenia;
- krótki opis tego, co się stało;
- liczbę osób poszkodowanych;
- dostępne informacje o ich stanie;
- informacje o dodatkowych zagrożeniach, np. pożarze, zakleszczeniu w pojeździe czy niebezpiecznym ładunku;
- swoje dane i numer kontaktowy, jeśli operator o nie poprosi.
„Nie rozłączaj się do czasu wyraźnego potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia.”
— Centrum Powiadamiania Ratunkowego, gov.pl
Po rozmowie warto pozostawić telefon dostępny. Służby mogą próbować ponownie skontaktować się ze zgłaszającym. Jeżeli sytuacja istotnie się zmieni — na przykład pojawi się ogień albo kolejna osoba straci przytomność — należy ponownie przekazać tę informację pod 112.
Jak podać lokalizację, gdy nie znasz adresu
Jednym z najbardziej praktycznych elementów pierwszej pomocy jest prawidłowe opisanie miejsca zdarzenia. Adres „gdzieś na trasie między miastami” może znacząco utrudnić dotarcie służb.
Na drodze możesz podać:
- numer drogi;
- kierunek jazdy;
- miejscowości, między którymi się znajdujesz;
- oznaczenie kilometra ze słupka pikietażowego;
- numer zjazdu lub węzła;
- charakterystyczny obiekt;
- współrzędne z telefonu, jeśli potrafisz je szybko odczytać.
Portal 112 szczególnie wskazuje na słupki pikietażowe znajdujące się na drogach krajowych, wojewódzkich, ekspresowych i autostradach. Oznaczenia na słupku pozwalają określić drogę oraz kilometr zdarzenia.
Na przejeździe kolejowo-drogowym bardzo pomocna jest Żółta Naklejka PLK. Widnieje na niej dziewięciocyfrowy numer identyfikacyjny przejazdu. Przekazanie go operatorowi 112 umożliwia precyzyjne określenie lokalizacji.
Gdy jest kilku świadków — nie wołaj ogólnie „niech ktoś zadzwoni”
W sytuacji stresowej odpowiedzialność łatwo rozmywa się pomiędzy świadków. Dlatego zamiast mówić „niech ktoś wezwie karetkę”, należy wskazać konkretną osobę: „Pan w czarnej kurtce — proszę zadzwonić pod 112 i wrócić do mnie z informacją, że zgłoszenie zostało przyjęte”.
„Zadzwoń pod numer 112 lub poproś o to kogoś z otoczenia – wskaż wtedy konkretną osobę.”
— Poradnik bezpieczeństwa, gov.pl
Druga osoba może w tym czasie przynieść apteczkę albo AED, a kolejna ostrzec nadjeżdżających kierowców — pod warunkiem że może zrobić to bez narażania siebie.
Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, temat przechodzi już do następnego etapu. Szczegółową ocenę oddechu oraz RKO opisuje część 2: ocena poszkodowanego i resuscytacja dorosłego, a obsługę automatycznego defibrylatora — część 3: AED i defibrylacja.
Ważna zmiana w wytycznych ERC 2025 przy osobie nieprzytomnej
European Resuscitation Council w wytycznych BLS 2025 mocniej akcentuje szybkie uruchomienie systemu ratownictwa. Jeśli osoba nie reaguje, ratownik korzystający z telefonu komórkowego powinien zadzwonić po pomoc bez zbędnej zwłoki, włączyć tryb głośnomówiący i oceniać oddech podczas oczekiwania na odebranie połączenia. Dyspozytor może pomóc w rozpoznaniu nieprawidłowego oddechu oraz poprowadzić dalsze czynności.
To istotne, ponieważ starsze schematy edukacyjne bywały przedstawiane jako całkowicie sztywna sekwencja „najpierw pełna ocena oddechu, później telefon”. Aktualne wytyczne ERC 2025 podkreślają, że wezwanie pomocy nie powinno niepotrzebnie opóźniać dalszej oceny i resuscytacji. Oficjalne europejskie wytyczne są dostępne w ERC Guidelines 2025.
Więcej praktycznych informacji i powiązanych porad na ten temat znajdziesz tutaj: Wymiana prawa jazdy — termin, koszt i dokumenty z zagranicy
Komentarze (5)