Test z pierwszej pomocy dotyczący nieprzytomnego dorosłego sprawdza przede wszystkim kolejność działania. Po zabezpieczeniu miejsca zdarzenia trzeba ocenić reakcję poszkodowanego, szybko wezwać pomoc, sprawdzić oddech, a przy braku prawidłowego oddychania natychmiast rozpocząć RKO dorosłego, informuje redakcja E-Testy.
Aktualne Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2025 wprowadzają istotne doprecyzowanie: gdy dorosły nie reaguje, połączenie ze służbami ratunkowymi należy rozpocząć od razu, nie czekając na zakończenie oceny oddechu. Oddech ocenia się podczas oczekiwania na połączenie z dyspozytorem, najlepiej przy włączonym trybie głośnomówiącym. Polskie materiały są dostępne w Wytycznych resuscytacji 2025 Polskiej Rady Resuscytacji.
Jeżeli chcesz uporządkować etap poprzedzający badanie poszkodowanego, najpierw sprawdź materiał o bezpieczeństwie miejsca zdarzenia i wezwaniu pomocy.
„Pierwsza pomoc to czynności pomagające w razie nagłego wypadku, urazu lub ataku choroby.” — Ministerstwo Zdrowia.
Ocena poszkodowanego: od czego zacząć?
Ocena poszkodowanego nie zaczyna się od sprawdzania pulsu ani od natychmiastowego wykonywania uciśnięć. Najpierw trzeba upewnić się, że podejście jest bezpieczne. Na jezdni zagrożeniem mogą być inne samochody, ogień, paliwo, przewody elektryczne, niestabilny pojazd albo ruch drogowy.
Jeżeli można bezpiecznie podejść, sprawdź reakcję poszkodowanego. Delikatnie potrząśnij go za ramiona i głośno zapytaj, na przykład: „Czy wszystko w porządku?”. Jeśli odpowiada, porusza się celowo lub w inny jednoznaczny sposób reaguje, nie rozpoczynasz RKO. Oceniasz sytuację, wzywasz pomoc zgodnie z potrzebą i kontrolujesz jego stan.
Gdy dorosły nie reaguje, aktualny algorytm BLS prowadzi dalej bardzo szybko:
- wezwij służby ratunkowe;
- włącz tryb głośnomówiący;
- udrożnij drogi oddechowe;
- oceń, czy oddech jest prawidłowy;
- jeśli oddechu nie ma albo jest nieprawidłowy — rozpocznij RKO;
- jak najszybciej użyj AED, jeśli jest dostępne.
Nie należy tracić czasu na długie próby „upewnienia się”, czy rzeczywiście doszło do zatrzymania krążenia.
Nie reaguje? Dzwoń pod 112 lub 999
W Polsce w nagłym zagrożeniu życia można dzwonić pod numer 112 lub 999. Ministerstwo Zdrowia wskazuje oba numery jako właściwe do powiadomienia o stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
Numer 112 jest bezpłatny i funkcjonuje na terenie całej Unii Europejskiej. Oficjalne informacje dotyczące działania systemu są dostępne na stronie Numer alarmowy 112 — Gov.pl.
„112 to numer alarmowy, bezpłatny i dostępny na terenie całej Unii Europejskiej” — Portal Gov.pl.
Jeżeli masz telefon przy sobie, połóż go obok poszkodowanego albo trzymaj tak, aby rozmowa mogła odbywać się przez głośnik. Dzięki temu można równocześnie wykonywać polecenia operatora lub dyspozytora.
Jeżeli obok stoi druga osoba, wydawaj konkretne polecenia. Zamiast krzyczeć „niech ktoś zadzwoni po pomoc”, wskaż konkretną osobę: „Pan w czerwonej kurtce — proszę zadzwonić pod 112 i wrócić do mnie”. Jeśli w pobliżu jest AED, druga osoba może je przynieść, podczas gdy Ty pozostajesz przy poszkodowanym.
Jak prawidłowo sprawdzić oddech?
Nieprzytomny dorosły powinien leżeć na plecach. Udrożnij drogi oddechowe przez odgięcie głowy i uniesienie żuchwy: jedną dłoń połóż na czole, palce drugiej pod brodą, a następnie delikatnie odchyl głowę.
Oddech ocenia się przez maksymalnie 10 sekund. Patrz, czy klatka piersiowa się porusza, słuchaj odgłosów oddychania i próbuj wyczuć przepływ powietrza. Polski algorytm BLS 2025 podaje dokładnie taki sposób postępowania.
„Przez nie dłużej niż 10 sekund oceniaj wzrokiem, słuchem i staraj się wyczuć, czy poszkodowany oddycha.” — Polska Rada Resuscytacji, BLS 2025.
Szczególną pułapką jest oddech agonalny. Poszkodowany może wykonywać pojedyncze westchnienia, łapać powietrze, charczeć, dyszeć albo oddychać bardzo wolno i nieregularnie. To nie jest prawidłowy oddech.
ERC podaje, że oddech agonalny występuje u około 30–60% osób z zatrzymaniem krążenia i bywa błędnie interpretowany jako oznaka życia.
Podobnie może wyglądać sytuacja po krótkim epizodzie przypominającym drgawki. Jeśli po ustaniu ruchów osoba nadal nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, należy brać pod uwagę zatrzymanie krążenia i rozpocząć działania ratunkowe.
“If there is any doubt, assume cardiac arrest and start CPR.” — European Resuscitation Council, Guidelines 2025.
Czyli w praktyce: jeśli masz wątpliwość, czy sporadyczne westchnienia są prawidłowym oddechem, nie czekaj na poprawę.
Resuscytacja dorosłego: 30 uciśnięć i 2 oddechy
Jeśli osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, rozpoczyna się resuscytacja krążeniowo-oddechowa. ERC zaleca rozpoczęcie uciśnięć klatki piersiowej tak szybko, jak to możliwe.
Uklęknij obok poszkodowanego. Nasadę jednej dłoni umieść na dolnej połowie mostka — praktycznie w centrum klatki piersiowej. Drugą dłoń połóż na pierwszej, spleć palce i trzymaj ręce wyprostowane. Barki powinny znajdować się pionowo nad klatką piersiową.
Parametry dla osoby dorosłej według ERC 2025 wyglądają następująco:
| Element RKO | Prawidłowe wykonanie |
|---|---|
| Miejsce ucisku | środek klatki piersiowej, dolna połowa mostka |
| Głębokość | co najmniej 5 cm, nie więcej niż 6 cm |
| Tempo | 100–120 uciśnięć na minutę |
| Ręce | wyprostowane w łokciach |
| Powrót klatki | pełny po każdym uciśnięciu |
| Stosunek uciśnięć do oddechów | 30 uciśnięć i 2 oddechy |
| Przerwy | możliwie najkrótsze |
Po każdym uciśnięciu pozwól klatce piersiowej całkowicie wrócić do pozycji wyjściowej. Nie opieraj ciężaru ciała na mostku pomiędzy uciśnięciami. Utrzymanie właściwego rytmu i głębokości jest ważniejsze niż mechaniczne liczenie wykonane kosztem jakości.
Jak wykonać dwa oddechy ratownicze?
Jeżeli jesteś przeszkolony, możesz po 30 uciśnięciach wykonać dwa oddechy. Udrożnij drogi oddechowe, zaciśnij nos poszkodowanego, obejmij jego usta własnymi i wykonaj oddech trwający około sekundy — tylko taki, aby zobaczyć początek unoszenia się klatki piersiowej. Następnie wykonaj drugi.
ERC zaleca unikanie zbyt dużej objętości i zbyt gwałtownego wdmuchiwania powietrza. Przerwa potrzebna na dwa oddechy nie powinna przekraczać około 10 sekund.
Jeżeli nie jesteś przeszkolony, nie możesz albo nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, prowadź nieprzerwane uciśnięcia klatki piersiowej. Aktualne wytyczne ERC dopuszczają u osoby dorosłej CPR wyłącznie z uciśnięciami wykonywanymi przez świadka, który nie wykonuje oddechów.
Oficjalne polskie zasady pierwszej pomocy można również sprawdzić w materiale Pierwsza pomoc — MSWiA.
AED powinno pojawić się jak najszybciej
Jeśli ktoś przyniesie automatyczny defibrylator zewnętrzny, nie odkładaj go „na później”. AED należy zastosować tak szybko, jak urządzenie jest dostępne. ERC wskazuje również, że może z niego korzystać każdy — wcześniejsze przeszkolenie nie jest warunkiem użycia.
Włącz urządzenie, odsłoń klatkę piersiową i naklej elektrody dokładnie tak, jak pokazuje rysunek na opakowaniu lub samych elektrodach. Jeżeli ratowników jest dwóch, jedna osoba powinna kontynuować RKO podczas przygotowywania AED.
Podczas analizy rytmu nikt nie może dotykać poszkodowanego. Jeżeli urządzenie zaleci wyładowanie, również wtedy trzeba odsunąć wszystkie osoby. Po wyładowaniu — albo po komunikacie, że wyładowanie nie jest zalecane — natychmiast wróć do uciśnięć.
„Postępuj zgodnie z poleceniami głosowymi wydawanymi przez urządzenie.” — Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Dokładne działanie defibrylatora, rozmieszczenie elektrod i najczęstsze błędy opisuje kolejna część: Test z pierwszej pomocy — AED i defibrylacja.
Kiedy przerwać RKO?
Resuscytacji nie przerywa się po jednej czy dwóch minutach tylko dlatego, że nie widać efektu. Kontynuuj działania zgodnie z instrukcjami dyspozytora i AED.
RKO można zakończyć między innymi wtedy, gdy:
- poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać i pojawią się oznaki życia;
- profesjonalny zespół ratownictwa przejmie działania;
- dalsze udzielanie pomocy stanie się niebezpieczne;
- ratownik jest fizycznie niezdolny do dalszego prowadzenia RKO.
Takie przesłanki wskazują również oficjalne polskie materiały dotyczące pierwszej pomocy.
Jeżeli nieprzytomny zacznie prawidłowo oddychać, trzeba nadal obserwować jego stan. Zasady pozycji bocznej, udrażniania dróg oddechowych oraz postępowania przy zadławieniu znajdziesz w części 4 testu z pierwszej pomocy.
Najczęstsze błędy podczas oceny i RKO dorosłego
Pierwszym błędem jest zbyt długa ocena poszkodowanego. Sprawdzanie oddechu przez pół minuty albo minutę oznacza utratę czasu. Drugim jest uznanie pojedynczych westchnień agonalnych za prawidłowe oddychanie.
Kolejne problemy to:
- szukanie tętna przez nieprzeszkolonego świadka zamiast rozpoczęcia RKO;
- zbyt płytkie uciśnięcia;
- tempo znacznie poniżej 100 albo powyżej 120/min;
- uginanie łokci podczas uciskania;
- pozostawianie ciężaru ciała na mostku między uciśnięciami;
- długie przerwy przed oddechami lub po nich;
- przerywanie RKO podczas przygotowania AED, mimo obecności drugiego ratownika;
- dotykanie poszkodowanego podczas analizy rytmu przez AED;
- czekanie na AED zamiast rozpoczęcia uciśnięć.
Dobra odpowiedź egzaminacyjna zwykle wynika z właściwej kolejności: bezpieczeństwo → reakcja → telefon po pomoc → oddech → RKO → AED.
Mini-test: ocena poszkodowanego i RKO dorosłego
1. Dorosły nie reaguje. Co robisz po stwierdzeniu braku reakcji?
Wzywasz służby ratunkowe bez zbędnej zwłoki, uruchamiasz głośnik i oceniasz oddech.
2. Jak długo można oceniać oddech?
Nie dłużej niż 10 sekund.
3. Poszkodowany wykonuje pojedyncze głośne westchnienia. Czy to prawidłowy oddech?
Nie. Oddech agonalny może występować podczas zatrzymania krążenia.
4. Jak głęboko uciskać klatkę piersiową dorosłego?
5–6 cm.
5. Jakie powinno być tempo uciśnięć?
100–120 na minutę.
6. Jaki stosunek uciśnięć do oddechów obowiązuje u przeszkolonego ratownika?
30:2.
7. Co zrobić, jeśli nie potrafisz wykonywać oddechów ratowniczych?
Prowadzić nieprzerwane uciśnięcia klatki piersiowej i wykonywać instrukcje dyspozytora.
Do zapamiętania przed testem: nieprzytomność plus brak prawidłowego oddechu oznacza konieczność rozpoczęcia RKO. Uciskaj środek klatki piersiowej na głębokość 5–6 cm, w tempie 100–120/min, stosuj 30:2, jeśli potrafisz wykonywać oddechy, i podłącz AED natychmiast, gdy będzie dostępne.
Więcej praktycznych informacji i powiązanych porad na ten temat znajdziesz tutaj: Wymiana prawa jazdy — termin, koszt i dokumenty z zagranicy
Komentarze (5)