Testy na prawo jazdy kat. B w części dotyczącej świateł, holowania i sygnalizacji awaryjnej wymagają przede wszystkim rozróżniania sytuacji, w których kierowca musi wykonać określoną czynność, od tych, w których przepisy jedynie na nią pozwalają, informuje redakcja E-Testy. Najważniejsze liczby są konkretne: podczas holowania maksymalnie 30 km/h w obszarze zabudowanym i 60 km/h poza nim, przy połączeniu sztywnym najwyżej 3 m między pojazdami, przy giętkim od 4 do 6 m. Z kolei przy awarii na autostradzie lub drodze ekspresowej trójkąt ostrzegawczy ustawia się 100 m za pojazdem.
W pytaniach egzaminacyjnych równie istotne jest prawidłowe używanie świateł. W normalnych warunkach kierowca korzysta ze świateł mijania, natomiast od świtu do zmierzchu może zastąpić je światłami do jazdy dziennej, jeśli przejrzystość powietrza jest normalna. Tylne światło przeciwmgłowe wolno włączyć, gdy widoczność spada poniżej 50 m. Światła awaryjne nie zastępują natomiast wszystkich innych sposobów oznakowania pojazdu — szczególnie dobrze widać to przy awarii i holowaniu.
Warto wcześniej uporządkować także temat obowiązkowego wyposażenia samochodu i zasad ustawiania trójkąta. To bezpośrednio łączy się z pytaniami o awarię, postój i holowanie.
Światła w samochodzie: kiedy mijania, dzienne, drogowe i przeciwmgłowe
Podstawowa zasada nie zależy od pory roku: kierujący pojazdem jest zobowiązany podczas jazdy korzystać ze świateł mijania. Wyjątek dotyczy jazdy od świtu do zmierzchu przy normalnej przejrzystości powietrza — wtedy można zamiast nich korzystać ze świateł do jazdy dziennej. Jeżeli pojawia się mgła, intensywny deszcz, śnieg albo inne zjawisko ograniczające przejrzystość, zasady się zmieniają i same światła dzienne nie wystarczają.
Kierowca pojazdu silnikowego powinien wtedy używać świateł mijania, przednich przeciwmgłowych albo obu tych rodzajów jednocześnie. Tylne przeciwmgłowe mają jeszcze bardziej precyzyjny próg: można je włączyć dopiero przy widoczności mniejszej niż 50 m. Po poprawie warunków należy je niezwłocznie wyłączyć.
„Kierujący pojazdem jest obowiązany używać świateł mijania podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza.”
— Prawo o ruchu drogowym, art. 51 ust. 1.
Takie sformułowanie przepisu jest istotne przy egzaminie. Pytanie może bowiem nie dotyczyć samej nazwy światła, lecz warunków atmosferycznych, pory dnia albo rodzaju drogi.
Światła do jazdy dziennej nie działają jako uniwersalny zamiennik
Światła do jazdy dziennej można stosować od świtu do zmierzchu, ale tylko przy normalnej przejrzystości powietrza. Jeżeli kierowca wjedzie w gęstą mgłę albo intensywny deszcz ograniczający widoczność, powinien przejść na odpowiednie oświetlenie przewidziane dla pogorszonych warunków.
Policja przypomina wprost, że od zmierzchu do świtu należy korzystać ze świateł mijania, a przy zmniejszonej przejrzystości dopuszczalne są światła mijania lub przednie przeciwmgłowe, ewentualnie oba rodzaje jednocześnie.
Najważniejsze rozróżnienia można zapamiętać tak:
| Sytuacja | Właściwe światła |
|---|---|
| Normalna widoczność, dzień | mijania albo dzienne |
| Normalna widoczność, noc | mijania |
| Nieoświetlona droga nocą | można użyć drogowych, jeśli nie powodują oślepienia |
| Mgła lub inna zmniejszona przejrzystość | mijania lub przednie przeciwmgłowe albo oba |
| Widoczność poniżej 50 m | można użyć tylnego przeciwmgłowego |
| Holowanie | pojazd holujący ma włączone mijania również przy dobrej widoczności |
Światła drogowe są dozwolone od zmierzchu do świtu na nieoświetlonych drogach. Nie jest jednak prawidłową odpowiedzią stwierdzenie, że można korzystać z nich zawsze, gdy droga nie ma latarni.
Kierowca ma obowiązek zmienić światła drogowe na mijania między innymi wtedy, gdy mógłby oślepić kierującego jadącego z przeciwka albo osobę prowadzącą pojazd przed nim. Ustawa uwzględnia również możliwość oślepienia kierujących pojazdami szynowymi lub komunikacji wodnej.
Egzamin sprawdza więc nie tylko znajomość symbolu kontrolki, lecz także moment, w którym dane światło wolno lub trzeba wyłączyć.
Sygnał świetlny nie służy do dowolnego „mrugania”
Prawo dopuszcza użycie sygnału świetlnego, gdy konieczne jest ostrzeżenie o niebezpieczeństwie. Jednocześnie zabrania jego nadużywania oraz ostrzegania światłami drogowymi w warunkach, w których mogłoby dojść do oślepienia innego kierującego.
„Kierujący pojazdem może używać sygnału dźwiękowego lub świetlnego, w razie gdy zachodzi konieczność ostrzeżenia o niebezpieczeństwie.”
— Prawo o ruchu drogowym, art. 29 ust. 1.
Przy nauce dobrze łączyć światła z szerszym systemem oznakowania drogi. Pomocnym uzupełnieniem jest materiał wyjaśniający pełny podział znaków drogowych i ich hierarchię, ponieważ pytania egzaminacyjne często łączą sygnały świetlne, znaki i zachowanie kierującego w jednej sytuacji.
Holowanie samochodu: 30 km/h, 60 km/h oraz 3 i 4–6 metrów
Holowanie samochodu jest jednym z tych tematów, w których trzeba znać konkretne wartości, a nie ogólną zasadę „jechać wolno”. Pojazd holujący nie może przekraczać 30 km/h w obszarze zabudowanym i 60 km/h poza nim. Musi mieć włączone światła mijania także w warunkach dostatecznej widoczności. W pojeździe holowanym co do zasady powinien znajdować się kierujący mający odpowiednie uprawnienia, chyba że sposób holowania eliminuje potrzebę kierowania pojazdem.
Połączenie musi zabezpieczać pojazdy przed przypadkowym rozłączeniem. Dodatkowe wymagania zależą od tego, czy zastosowano połączenie sztywne czy giętkie.
„Prędkość pojazdu holującego nie przekracza 30 km/h na obszarze zabudowanym i 60 km/h poza tym obszarem.”
— Prawo o ruchu drogowym, art. 31 ust. 1 pkt 1.
Najważniejsze wartości do zapamiętania:
- 30 km/h — maksymalna prędkość holowania w obszarze zabudowanym;
- 60 km/h — maksymalna prędkość poza obszarem zabudowanym;
- maksymalnie 3 m — odległość między pojazdami przy połączeniu sztywnym;
- 4–6 m — odległość przy połączeniu giętkim;
- co najmniej jeden sprawny układ hamulcowy w pojeździe holowanym na połączeniu sztywnym;
- dwa sprawne układy hamulcowe przy połączeniu giętkim.
Połączenie giętkie musi być ponadto oznaczone naprzemiennymi pasami białymi i czerwonymi albo wyposażone w żółtą lub czerwoną chorągiewkę. Nie wystarczy więc dowolna linka zaczepiona między samochodami.
Jak oznaczyć pojazd holowany
Pojazd holowany — poza motocyklem — powinien mieć z tyłu po lewej stronie ostrzegawczy trójkąt odblaskowy. W warunkach niedostatecznej widoczności musi mieć dodatkowo włączone światła pozycyjne.
Prawo przewiduje alternatywę dla trójkąta: samochód holowany może wysyłać żółte sygnały błyskowe widoczne dla innych uczestników ruchu.
To punkt, przy którym łatwo pomylić holowanie z awarią. Światła awaryjne mają określoną funkcję przy sygnalizowaniu postoju spowodowanego uszkodzeniem lub wypadkiem, natomiast art. 31 precyzyjnie określa sposób oznaczania pojazdu holowanego.
W pytaniu egzaminacyjnym trzeba zatem najpierw ustalić, czy samochód stoi z powodu awarii, czy jest już holowany.
Warto tutaj wrócić do praktycznego zestawienia dotyczącego trójkąta ostrzegawczego i obowiązkowego wyposażenia auta. Trójkąt występuje w kilku różnych scenariuszach egzaminacyjnych, ale miejsce jego użycia nie zawsze jest takie samo.
Kiedy holować nie wolno
Przepisy wskazują kilka sytuacji, w których zwykłe holowanie jest niedopuszczalne.
Zakazane jest między innymi:
- holowanie pojazdu z niesprawnym układem kierowniczym lub hamulcami, jeśli sposób holowania wymaga ich używania;
- holowanie na połączeniu giętkim auta, którego hamulce wymagają pracy silnika, gdy silnik jest unieruchomiony;
- holowanie więcej niż jednego pojazdu, z wyjątkiem pojazdu członowego;
- holowanie pojazdem mającym przyczepę lub naczepę;
- zwykłe holowanie na autostradzie.
Na autostradzie obowiązuje szczególny wyjątek. Holowanie może wykonać pojazd przeznaczony do tego celu, ale tylko do najbliższego wyjazdu albo miejsca obsługi podróżnych.
To jedna z typowych konstrukcji pytań: odpowiedź „holowanie na autostradzie jest zawsze zabronione” jest zbyt szeroka, ponieważ ustawa przewiduje właśnie ten wyjątek.
Sygnalizacja awaryjna i trójkąt: odległość zależy od rodzaju drogi
Sygnalizacja awaryjna po uszkodzeniu lub wypadku nie wygląda identycznie na każdej drodze. Na autostradzie i drodze ekspresowej postój pojazdu silnikowego lub przyczepy z powodu uszkodzenia albo wypadku trzeba sygnalizować w każdym przypadku. Kierowca włącza światła awaryjne, a jeżeli pojazd ich nie ma — światła pozycyjne. Trójkąt ostrzegawczy należy umieścić 100 m za pojazdem.
Na pozostałych drogach sposób oznaczenia zależy między innymi od tego, czy kierowca znajduje się w obszarze zabudowanym. Sygnalizacja powinna pozostać włączona przez cały czas postoju objętego tym obowiązkiem.
„Sygnalizowanie (…) obowiązuje przez cały czas postoju pojazdu.”
— Prawo o ruchu drogowym, art. 50 ust. 3.
Najprostsza tabela do zapamiętania wygląda tak:
| Miejsce awarii | Światła | Trójkąt |
|---|---|---|
| Autostrada | awaryjne, ewentualnie pozycyjne | 100 m za pojazdem |
| Droga ekspresowa | awaryjne, ewentualnie pozycyjne | 100 m za pojazdem |
| Poza obszarem zabudowanym, pozostała droga | awaryjne, ewentualnie pozycyjne | 30–50 m za pojazdem |
| Obszar zabudowany | awaryjne, ewentualnie pozycyjne | bezpośrednio za pojazdem albo na nim, nie wyżej niż 1 m |
Podstawą są art. 50 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Najczęściej mylone są liczby 100 m oraz 30–50 m. Pierwsza dotyczy autostrady i drogi ekspresowej. Druga — pozostałych dróg poza obszarem zabudowanym, gdy występują przesłanki wskazane w przepisie.
W obszarze zabudowanym sytuacja jest inna. Jeżeli pojazd stoi na jezdni w miejscu, w którym zatrzymanie jest zabronione z powodu awarii lub wypadku, trzeba odpowiednio zasygnalizować jego postój. Trójkąt może znajdować się bezpośrednio za samochodem albo na nim, na wysokości nie większej niż 1 m.
Osobno trzeba traktować zwykły postój w warunkach niedostatecznej widoczności. Art. 52 przewiduje wtedy korzystanie ze świateł pozycyjnych przednich i tylnych lub świateł postojowych. Jeśli miejsce jest oświetlone tak, że pojazd pozostaje widoczny, albo samochód znajduje się poza jezdnią i poboczem, przepisy pozwalają na wyłączenie wszystkich świateł, z określonymi wyjątkami.
Co najczęściej sprawdza pytanie egzaminacyjne
W tej części teorii samo zapamiętanie nazwy lampy czy odległości nie zawsze daje poprawną odpowiedź. Trzeba prawidłowo rozpoznać sytuację przedstawioną w pytaniu: porę dnia, widoczność, rodzaj drogi, stan pojazdu oraz to, czy samochód stoi, zatrzymał się z powodu ruchu, uległ awarii czy jest holowany.
Tak skonstruowane pytania pozwalają zmienić jeden szczegół i uzyskać zupełnie inną prawidłową odpowiedź. Szczególnie charakterystyczne są zestawienia 30 i 60 km/h, 3 oraz 4–6 m, 50 m dla tylnego przeciwmgłowego, a także 30–50 i 100 m dla trójkąta. Te wartości warto znać bez przeliczania i bez domyślania się z kontekstu.
Przygotowanie można następnie sprawdzić w symulacji testu na prawo jazdy online.
Dobrym sposobem nauki jest rozdzielenie materiału na trzy grupy.
1. Światła
- mijania — podstawowe podczas jazdy;
- dzienne — od świtu do zmierzchu przy normalnej przejrzystości;
- drogowe — nocą na nieoświetlonej drodze, jeśli nie oślepiają;
- przednie przeciwmgłowe — w warunkach zmniejszonej przejrzystości, a także w określonych warunkach na odpowiednio oznaczonej drodze krętej;
- tylne przeciwmgłowe — przy widoczności poniżej 50 m.
2. Holowanie
- 30 km/h w obszarze zabudowanym;
- 60 km/h poza nim;
- mijania w pojeździe holującym;
- maksymalnie 3 m przy połączeniu sztywnym;
- 4–6 m przy giętkim;
- szczególne ograniczenia dotyczące autostrady.
3. Awaria
- autostrada i ekspresówka — 100 m;
- pozostała droga poza obszarem zabudowanym — 30–50 m;
- teren zabudowany — trójkąt bezpośrednio za autem albo na nim do wysokości 1 m;
- światła awaryjne pozostają włączone przez wymagany okres sygnalizowania postoju.
Kandydat przygotowujący się do części specjalistycznej może także wykorzystać opracowanie dotyczące pytań specjalistycznych i ich znaczenia dla wyniku egzaminu.
Przy innych zadaniach dotyczących reakcji na oznakowanie przydaje się również materiał o znakach ostrzegawczych i obowiązku szczególnej ostrożności.
Więcej praktycznych informacji i powiązanych porad na ten temat znajdziesz tutaj: Egzamin praktyczny — plac, miasto i lista błędów krytycznych
