Warszawa, 16 listopada 2026 r. Rzecznik Praw Obywatelskich publikuje nową odpowiedź MSWiA w sprawie błędu pomiaru prędkości. Resort pisze, że projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym oznaczony jako UD263 ma określić zasady uwzględniania tego błędu przy ustalaniu przekroczenia i wysokości kary. Dla kierowcy to nie kosmetyka: 3 km/h potrafi zdecydować o 400 zł mandatu i 2 punktach karnych.
Korespondencję – pisma RPO z 2023 i 2025 r. oraz odpowiedź MSWiA z 5 listopada 2026 r. – opublikowano w Biuletynie Informacji Publicznej RPO (sprawa II.565.3.2022). To wciąż projekt, a nie obowiązujące prawo. Mandaty wystawia się dziś na dotychczasowych zasadach.
Co napisało MSWiA, a czego nie napisało
Ministerstwo podaje trzy informacje. Błąd pomiarowy omawiał zespół roboczy przy Krajowej Radzie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, ale ustaleń jeszcze nie ma. Urządzenia systemu CANARD mają świadectwa legalizacji, a ich wynik jest dziś uznawany za rzeczywistą prędkość pojazdu. Sprawę ma uregulować UD263.
Brakuje liczby. Resort nie podaje, ile km/h miałoby być odliczane, ani czy zasada obejmie tylko fotoradary, czy także policyjne mierniki ręczne. Rzecznik proponuje tzw. pomiar przyjęty, czyli wynik pomniejszony „o maksymalny margines błędu, tj. 3 km/h” (RPO).
Skąd 3 km/h? Z rozporządzenia Ministra Gospodarki z 17 lutego 2014 r. o przyrządach do pomiaru prędkości. Przy sprawdzeniach poza laboratorium dopuszczalny błąd to ±3 km/h do 100 km/h i ±3% powyżej 100 km/h. W laboratorium: ±1 km/h i ±1%.
Przeliczyliśmy taryfikator: gdzie 3 km/h zmienia karę
Wzięliśmy obowiązującą tabelę mandatów za przekroczenie prędkości i odjęliśmy 3 km/h od zmierzonego przekroczenia. Zmiana dotyczy wyłącznie odczytów tuż za progiem kolejnego przedziału. Poniżej wszystkie takie strefy graniczne (w nawiasach stawki w recydywie).
| Zmierzone przekroczenie | Dziś: mandat / punkty | Po odjęciu 3 km/h |
|---|---|---|
| 1–3 km/h | 50 zł / 1 | brak kary (RPO: karalność od 4 km/h) |
| 11–13 km/h | 100 zł / 2 | 50 zł / 1 |
| 16–18 km/h | 200 zł / 3 | 100 zł / 2 |
| 21–23 km/h | 300 zł / 5 | 200 zł / 3 |
| 26–28 km/h | 400 zł / 7 | 300 zł / 5 |
| 31–33 km/h | 800 zł (1600 zł) / 9 | 400 zł / 7 |
| 41–43 km/h | 1000 zł (2000 zł) / 11 | 800 zł (1600 zł) / 9 |
| 51–53 km/h w obszarze zabudowanym | 1500 zł (3000 zł) / 13 + zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące | 1000 zł (2000 zł) / 11, bez zatrzymania |
| 61–63 km/h | 2000 zł (4000 zł) / 14 | 1500 zł (3000 zł) / 13 |
| 71–73 km/h | 2500 zł (5000 zł) / 15 | 2000 zł (4000 zł) / 14 |
Największa różnica pieniężna jest na progu 31 km/h: 400 zł, a w recydywie 1200 zł. Najpoważniejsza – na progu 51 km/h w terenie zabudowanym, bo tam chodzi o uprawnienia. RPO podaje przykład odczytu przekroczenia o 50, 51 lub 52 km/h, który może odpowiadać realnym 47, 48 lub 49 km/h.
Powyżej 100 km/h rachunek się komplikuje. Gdyby przyjęto regułę 3% z rozporządzenia, przy 175 km/h na autostradzie z limitem 140 km/h odliczenie wyniosłoby 5,25 km/h. Przekroczenie spadłoby z 35 do niespełna 30 km/h, czyli z 800 zł i 9 pkt do 400 zł i 7 pkt. To tylko ilustracja – w tej korespondencji nikt takiej reguły nie zaproponował.
3 km/h na drodze też ma swoją cenę
Margines działa w obie strony. W modelu z naszego kalkulatora drogi hamowania (1 s reakcji, sucha nawierzchnia) auto jadące 50 km/h zatrzymuje się po ok. 28 m, a przy 53 km/h po ok. 30 m. Z tych samych założeń wyliczyliśmy, że tam, gdzie pierwsze auto już stoi, drugie jedzie jeszcze ok. 21 km/h. Na mokrym asfalcie: 38 m wobec 42 m i ok. 20 km/h w punkcie zatrzymania.
Na skuteczność obecnych zasad powołuje się MSWiA. W odpowiedzi z 2023 r. resort wskazał, że wskaźnik zabitych na milion mieszkańców spadł z 77 w 2019 r. do 51 w 2022 r.
Co możesz zrobić już teraz
- Jeśli nie zgadzasz się z pomiarem, możesz odmówić przyjęcia mandatu (art. 97 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Sprawa trafia wtedy do sądu.
- Policz koszty. RPO opisuje sprawy, w których sąd przyjął niższą prędkość, ale obciążył kierowcę kosztami postępowania – łącznie wychodziło drożej niż mandat.
- Nie traktuj 3 km/h jak zapasu. Prędkościomierz w aucie też ma margines błędu, na co zwraca uwagę sam Rzecznik.
W sporze o konkretny pomiar najlepiej skonsultować się z prawnikiem.
Co dalej
Według Interii rząd planował przyjąć UD263 do końca III kwartału 2026 r. Termin minął. Projekt ma też m.in. ułatwić ściąganie mandatów od kierowców spoza UE i dać 25% zniżki przy załatwieniu sprawy w ciągu 14 dni od otrzymania pisma. Kolejny krok to przyjęcie projektu przez Radę Ministrów i skierowanie go do Sejmu.
Do tego czasu obowiązuje obecny system punktów karnych. W pierwszym roku po zdobyciu prawa jazdy limit wynosi 20 punktów – a jeden odczyt 31 km/h ponad limit to już 9 z nich.
Fot.: odcinkowy pomiar prędkości w Polsce. Alexander Blum / Wikimedia Commons, CC BY 4.0, commons.wikimedia.org.
