Za zdawanie egzaminu na prawo jazdy za kogoś grozi odpowiedzialność karna, a nie tylko unieważniony wynik. Kto staje na placu z cudzym dowodem osobistym, ryzykuje zarzut z art. 275 § 1 Kodeksu karnego (do 2 lat pozbawienia wolności). Próba uzyskania w ten sposób pozytywnego wyniku bywa też kwalifikowana jako usiłowanie wyłudzenia poświadczenia nieprawdy z art. 272 k.k. — do 3 lat. Ten, kto pożycza swój dokument, również odpowiada.
Temat wrócił 10 listopada 2026 r. Jak podał portal Policja.pl, w WORD w Łomży egzaminator kategorii B nabrał podejrzeń co do tożsamości zdającego, poprosił o dowód osobisty i zobaczył, że twarz nie pasuje do zdjęcia. Na placu był 47-latek, dokument należał do jego 65-letniego kolegi. Obaj zostali zatrzymani. Według policji tłumaczyli, że był to „jedynie zakład, czy uda im się oszukać egzaminatora”. Zakres odpowiedzialności każdego z nich policja dopiero ustala — poniżej opisujemy przepisy, które w takich sprawach zwykle wchodzą w grę, a nie zarzuty w tej konkretnej sprawie.
Które przepisy wchodzą w grę
| Przepis | Czego dotyczy | Zagrożenie karą |
|---|---|---|
| art. 272 k.k. | wyłudzenie poświadczenia nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu | do 3 lat pozbawienia wolności |
| art. 274 k.k. | zbycie własnego lub cudzego dokumentu stwierdzającego tożsamość | grzywna, ograniczenie wolności albo do 2 lat |
| art. 275 § 1 k.k. | posługiwanie się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby | grzywna, ograniczenie wolności albo do 2 lat |
Oszustwo wychodzi zwykle na jaw przed końcem egzaminu, więc mowa najczęściej o usiłowaniu. Dla kursanta to słaba pociecha: zgodnie z art. 14 § 1 k.k. sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa.
Podobna sprawa z marca 2021 r. dotyczyła dwóch kobiet z Białegostoku. Jak relacjonował Auto Świat, zdająca 26-latka usłyszała zarzut usiłowania wyłudzenia poświadczenia nieprawdy, a 36-latka — ten sam zarzut oraz zbycia dokumentu tożsamości. Kodeks karny nie zna wyjątku dla „zakładu”: o zarzutach decyduje prokuratura, o winie — sąd.
Gdyby się udało: wynik można unieważnić
Nawet „zdany” egzamin nie jest bezpieczny. Art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami pozwala marszałkowi województwa unieważnić egzamin w drodze decyzji, jeśli przeprowadzono go niezgodnie z przepisami, a nieprawidłowości wpłynęły na wynik. Jak zauważył Rzecznik Praw Obywatelskich we wniosku do Trybunału Konstytucyjnego, takie unieważnienie nie jest ograniczone w czasie.
Rachunek, który przemawia za uczciwą poprawką
239 zł — tyle według naszego porównania opłat za egzamin w 16 województwach kosztuje w podlaskim praktyka na kategorię B, a teoria 59 zł. Policzyliśmy, ile kosztują kolejne podejścia do samej jazdy:
- 3 poprawki praktyki — 717 zł,
- 5 poprawek — 1195 zł,
- 10 poprawek — 2390 zł.
Poprawka kosztuje pieniądze i nerwy, ale nie niesie ryzyka wpisu do Krajowego Rejestru Karnego, który pojawia się w razie skazania za przestępstwo.
Jak podejść do egzaminu bez skrótów
Najczęściej po „zastępstwo” sięgają osoby, które kilka razy oblały i straciły pewność siebie. Lepiej wrócić do podstaw. Teorię przećwiczysz w trybie testów pytanie po pytaniu — to pytania przygotowane przez redakcję, a nie oficjalna baza, ale uczą tych samych zasad i tempa odpowiedzi. Przed praktyką przejrzyj listę błędów przerywających egzamin praktyczny i umów kilka dodatkowych jazd w ośrodku szkolenia na trasach wokół WORD.
Na egzamin zabierz własny ważny dokument tożsamości. Jak pokazuje sprawa z Łomży, egzaminator sprawdza go zgodnie z procedurą i porównuje zdjęcie z osobą, która siada za kierownicą. Jeśli masz wątpliwości prawne we własnej sprawie, skonsultuj je z adwokatem lub radcą prawnym — ten tekst opisuje przepisy, nie zastępuje porady.
Fot.: budynek WORD w Białymstoku, ul. Wiewiórcza 64. Rakoon / Wikimedia Commons, CC0, commons.wikimedia.org.
